เลิกกิจการร้านกาแฟ: Franchise หรือร้านเดี่ยว ขั้นตอนต่างกันอย่างไร?

สรุปสั้น 5 ข้อ

• ร้านกาแฟ Franchise ต้องอ่านสัญญาแฟรนไชส์ให้ละเอียด มักมีเงื่อนไขค่าปรับและการคืนอุปกรณ์
• ต้องแจ้งยกเลิกทะเบียนพาณิชย์ภายใน 30 วัน และ VAT ภายใน 15 วัน
• เครื่องทำกาแฟ เฟอร์นิเจอร์ และอุปกรณ์ต้องประเมินมูลค่าและขายหรือคืนให้ถูกต้อง
• สต็อกเมล็ดกาแฟและวัตถุดิบสามารถขายต่อหรือคืนซัพพลายเออร์
• สัญญาเช่าพื้นที่ต้องบอกเลิกตามสัญญา มักต้องแจ้งล่วงหน้า 1–3 เดือน

ร้านกาแฟ Franchise vs ร้านเดี่ยว: อะไรต่างกัน?

ร้านกาแฟ Franchise เช่น ร้านที่ใช้ชื่อ Brand ดังมีสัญญาผูกพันกับเจ้าของ Brand (Franchisor) ซึ่งมักกำหนดเงื่อนไขการปิดกิจการไว้อย่างชัดเจน รวมถึงค่าปรับ การคืนอุปกรณ์ และการหยุดใช้เครื่องหมายการค้า ร้านเดี่ยวมีความยืดหยุ่นกว่าแต่ยังมีภาระทางกฎหมายในเรื่องลูกจ้าง ภาษี และสัญญาเช่า

ขั้นตอนที่ 1: สำหรับร้านกาแฟ Franchise

ขั้นตอนแรกคืออ่านสัญญาแฟรนไชส์ให้ละเอียดโดยเฉพาะข้อ: (1) ระยะเวลาสัญญาและเงื่อนไขการยกเลิกก่อนกำหนด (2) ค่าปรับหรือ Termination Fee (3) การคืนหรือซื้อคืนอุปกรณ์และเครื่องจักร (4) การหยุดใช้ชื่อ Logo และเครื่องแบบ (5) การจำหน่ายสต็อกวัตถุดิบที่ซื้อจาก Franchisor แจ้ง Franchisor เป็นลายลักษณ์อักษรตามเงื่อนไขที่กำหนด

ขั้นตอนที่ 2: จัดการอุปกรณ์และเครื่องมือ

เครื่องชงกาแฟคุณภาพดีมีมูลค่าสูง ควรประเมินราคาและขายต่อ สำหรับ Franchise อุปกรณ์บางรายการอาจเป็นทรัพย์สินของ Franchisor และต้องคืน ตรวจสอบสัญญาก่อนจำหน่าย เฟอร์นิเจอร์ ตู้แช่ และอุปกรณ์ครัวสามารถขายผ่าน Marketplace ออนไลน์หรือให้ร้านอื่นซื้อต่อ บันทึกรายการและมูลค่าเพื่อใช้คำนวณภาษีด้วย

ขั้นตอนที่ 3: จัดการสต็อกวัตถุดิบ

เมล็ดกาแฟ นม น้ำเชื่อม และวัตถุดิบอื่น: ขายส่งให้ร้านกาแฟอื่น คืนซัพพลายเออร์หากมีนโยบายรับคืน ใช้ทำ Closing Sale ลดราคาพิเศษก่อนปิด สำหรับ Franchise วัตถุดิบที่ซื้อจาก Franchisor อาจขายคืนได้หรือไม่ได้ขึ้นกับสัญญา

ขั้นตอนที่ 4: บอกเลิกสัญญาเช่าและแจ้งภาษี

แจ้งเจ้าของพื้นที่ตามเงื่อนไขสัญญา ห้างสรรพสินค้าและ Food Court มักต้องแจ้งล่วงหน้า 1–3 เดือน ตรวจสอบเงื่อนไขการปรับปรุงพื้นที่ให้กลับสภาพเดิมก่อนส่งคืน ยื่น ภ.พ.09 ยกเลิก VAT ภายใน 15 วัน แจ้งยกเลิกทะเบียนพาณิชย์ภายใน 30 วัน และแจ้งประกันสังคมภายในเดือนถัดไป

ขั้นตอนที่ 5: จัดการลูกจ้างบาริสต้า

แจ้งพนักงานล่วงหน้าและจ่ายค่าชดเชยตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 สำหรับบาริสต้าที่ได้รับ Certification จาก Franchisor ใบ Certificate เป็นของพนักงานส่วนตัว ไม่ต้องคืน บริษัทควรออกหนังสือรับรองการทำงานพร้อมระบุทักษะเฉพาะทางให้ด้วย

รายการ	ร้านเดี่ยว	ร้าน Franchise
บอกเลิกกิจการ	แจ้งทะเบียนพาณิชย์	แจ้ง Franchisor + ทะเบียนพาณิชย์
อุปกรณ์	ขายได้เลย	ตรวจสอบสัญญาก่อน
วัตถุดิบ	ขายต่อ/คืน Supplier	ตรวจสอบสัญญาก่อน
เครื่องหมายการค้า	ไม่มี	ต้องหยุดใช้ทันที
ค่าปรับ/Termination Fee	ไม่มี	อาจมีตามสัญญา

⚠ ⚠️ ข้อควรระวัง: Franchise Termination

  การปิดร้าน Franchise ก่อนครบสัญญาอาจมีค่าปรับสูง บางสัญญาเรียกเก็บ Royalty Fee ที่เหลือทั้งหมด

  ห้ามใช้ชื่อ Logo หรือสูตรลับของ Franchisor หลังสัญญาสิ้นสุด มีโทษตาม พ.ร.บ. เครื่องหมายการค้า

  ถ้าเคยทำ Non-Compete กับ Franchisor ห้ามเปิดร้านกาแฟแข่งในรัศมีที่กำหนดตามระยะเวลาในสัญญา

📋 กรณีศึกษา: ร้านกาแฟ BeanFirst (แฟรนไชส์)

สถานการณ์: ร้านกาแฟแฟรนไชส์ในห้าง สัญญาอีก 1.5 ปี เจ้าของต้องการปิดก่อนกำหนด

ปัญหา: สัญญาระบุค่าปรับ 3 เดือนของ Royalty Fee และต้องคืนเครื่องชงกาแฟ

การแก้ไข: เจรจากับ Franchisor ขอเปลี่ยนมือเจ้าของแทนการปิด ขายสิทธิ์ให้ผู้ซื้อรายใหม่

ผลลัพธ์: ไม่ต้องจ่ายค่าปรับ ได้เงินจากการขายสิทธิ์แฟรนไชส์ 400,000 บาท

Q: ถ้าต้องการขายสิทธิ์แฟรนไชส์แทนการปิด ทำได้ไหม?

A: ได้ถ้า Franchisor อนุญาต ต้องยื่นขออนุมัติ Franchisor ก่อน ผู้ซื้อต้องผ่านการอนุมัติและฝึกอบรมจาก Franchisor

Q: เครื่องชงกาแฟที่ Franchisor ขายให้ ต้องคืนหรือขายต่อเองได้?

A: ขึ้นอยู่กับสัญญา บางสัญญาระบุว่าต้องขายคืน Franchisor ในราคากำหนด บางสัญญาให้ขายเองได้

Q: สต็อกบรรจุภัณฑ์ที่พิมพ์โลโก้ Brand ทำอย่างไร?

A: ต้องทำลายหรือ Return ให้ Franchisor ห้ามนำไปใช้หรือขายต่อ เพราะเครื่องหมายการค้ายังเป็นสิทธิ์ของ Franchisor

Q: ร้านกาแฟที่มีสมาชิก Line OA หรือ Loyalty Card ต้องทำอะไร?

A: แจ้งสมาชิกทราบเรื่องการปิดกิจการ คืนคะแนนสะสมที่ยังไม่ได้ใช้ตามนโยบายของบริษัท และลบข้อมูลสมาชิกตาม PDPA

Q: ถ้าลูกค้าซื้อ Gift Voucher ค้างอยู่ จัดการอย่างไร?

A: ต้องคืนเงิน Gift Voucher ทุกใบ ไม่สามารถปิดกิจการโดยที่ยังมี Voucher ที่ยังใช้ไม่ได้

Q: ร้านกาแฟในห้างสรรพสินค้า ต้องแจ้งห้างล่วงหน้านานแค่ไหน?

A: ขึ้นอยู่กับสัญญาเช่าพื้นที่กับห้าง โดยทั่วไป 1–3 เดือน ห้างบางแห่งมีค่าปรับหากออกก่อนกำหนด

ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญฟรี

ปรึกษา TREGIS ปิดร้านกาแฟ ทั้ง Franchise และร้านเดี่ยว ฟรี 30 นาที
ดูแลสัญญาแฟรนไชส์ ภาษี ลูกจ้าง และขั้นตอนทะเบียนพาณิชย์
โทร: 02-329-3189#24 | www.ปิดบริษัท.com

แหล่งอ้างอิงกฎหมาย

– พ.ร.บ. เครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 (การใช้ Brand Franchise)

– พ.ร.บ. ทะเบียนพาณิชย์ พ.ศ. 2499

– พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118

– ประมวลรัษฎากร (VAT)